03.05.2015

Alegoria Konstytucji 3 maja

Daniel Chodowiecki Alegoria Konstytucji 3 maja


Na tle obelisku w kształcie piramidy stoi postać w koronie uwieńczonej krzyżem i w królewskim płaszczu, z głową zwróconą w swoją prawą stronę. Po prawej stronie postaci, na tarczy widnieje odwrócona Pogoń, rycerz z mieczem na koniu, herb Litwy, po lewej stronie na tarczy godło Polski, orzeł w koronie z berłem i mieczem, nieodwrócony bynajmniej.
Postać trzyma w wyciągniętej ręce buławę hetmańską, którą zdaje się przygarniać do siebie trzech przedstawicieli stanu chłopskiego odwróconych tyłem do widza. Kolejno od lewej:
- pierwszy mężczyzna ma na plecach trzy puste dzbany, czwarty trzyma w ręce,
- drugi mężczyzna trzyma w ręku dwuzębne widły, takie jakich używa się do zbierania ... siana (symbol złudnych materialnych wartości),
- trzeci mężczyzna w jednej ręce trzyma dzban, w drugiej cep - przyrząd do młócenia i walki. Mężczyźni stoją pod odwróconą Pogonią.

Drugą ręką królewska postać zdaje się przygarniać dwie kobiety:
- obok mężczyzn stoi odwrócona do nich tyłem, do widza bokiem alegoria nauki i sztuki: pod pachą trzyma książkę (symbol mądrości), kaduceusz (symbol pokoju, handlu, zgody), węgielnicę (symbol budowania)  oraz malarską paletę i pędzle (symbol sztuki).
- druga kobieta spogląda na pierwszą, w lewej ręce trzyma oszczep, w prawej swoją miniaturę.

U stóp grona ludzi leży porzucane koromysło, narzędzie do noszenia wody. Wygląda na uszkodzone, pęknięte pośrodku. Nawet jeśli mężczyźni nabiorą wody w swoje dzbany nie będą mogli posłużyć się nim, by ułatwić sobie niesienie.

To jedna z najdziwniejszych, najbardziej intrygujących i najbardziej przewrotnych alegorii, jakie zdarzyło mi się widzieć i wcale nie jestem przekonana, że afirmuje Konstytucję 3 maja.

Podpis pod obrazkiem po niemiecku i francusku: Nowa polska konstytucja.

Alegoria Konstytucji 3 maja

John Friedrich, Alegoria Konstytucji 3 maja 1791,
1792 (data powstania pracy)



Szlachcic w stroju polskim z czapką frygijską (symbol wolności) zatniętą na kopii. Przed nim popiersie kobiety z wieńcem laurowym. Na postumencie napis: "Przykład dla królów i naródów",  powtórzony po łacinie pod ryciną.
W tle: 9 topoli, słońce wschodzące (albo zachodzące ;) nad klasycystycznym pałacykiem.

22.03.2015

Iustitia

Hieronim Bildziukiewicz, Divi Casimiri insigne virtutum
hieroglyphicis emblematum figuris adumbratum
Poloniarum Riginae Constantiae...,


Iustitia (Sprawiedliwość)

Dłoń wyciągnięta z nieba trzyma miecz, berło oraz wagę. To wyraz równowagi pomiędzy rygorem i łaską, który winien zachować sprawiedliwy władca.

Firmitas

Hieronim Bildziukiewicz, Divi Casimiri insigne virtutum
hieroglyphicis emblematum figuris adumbratum
Poloniarum Riginae Constantiae...,

Firmitas (Stanowczość)

Kolumna z posągiem króla i rycerza - nagroda za stanowczość w walce ze złem.

Stabilitas

Hieronim Bildziukiewicz, Divi Casimiri insigne virtutum
hieroglyphicis emblematum figuris adumbratum
Poloniarum Riginae Constantiae...,

Stabilitas (Stabilność)

Kotwica - symbol bezpiecznego pobytu w porcie poprzedzonego wszakże skutecznym uniknięciem niebezpieczeństw na morzu. Tekst o znalezieniu życiowej przystani mimo miłosnych zakusów. Odwrócenie ilustracji - błąd w druku.

Regimen

Hieronim Bildziukiewicz, Divi Casimiri insigne virtutum
hieroglyphicis emblematum figuris adumbratum
Poloniarum Riginae Constantiae...,

Regimen (Panowanie)

Berło - symbol władzy królewskiej.

08.03.2015

Diuturnitas

Hieronim Bildziukiewicz, Divi Casimiri insigne virtutum
hieroglyphicis emblematum figuris
adumbratum Poloniarum Riginae Constantiae...,
Diuturnitas (Żywotność)
Wiecznie zielona palma jako symbol żywotności, u źródeł której leżą cnoty: pobożność, uczciwość i czystość